مقدمه
بسیاری از افراد صبحها با درد فک، سردرد، احساس خستگی یا درد گردن از خواب بیدار میشوند،
در حالی که هیچ مشکلی در دندانهایشان احساس نمیکنند.
اما تحقیقات جدید نشان میدهد یکی از شایعترین علل این علائم، دندانقروچه پنهان یا براکسیسم خاموش است؛
عادتی ناخودآگاه که اغلب در خواب اتفاق میافتد و میتواند آسیبهای جدی به دندان و مفصل فک وارد کند.
دندانقروچه پنهان چیست؟
براکسیسم حالتی است که فرد بهصورت غیرارادی دندانها را:
- به هم میفشارد
- روی هم میساید
در نوع پنهان، این کار معمولاً در خواب انجام میشود و فرد از آن آگاه نیست.
علائم دندانقروچه پنهان
- ساییدگی تدریجی دندانها
- ترکهای ریز مینای دندان
- حساسیت دندانی
- درد یا صدا در مفصل فک
- سردرد صبحگاهی
- درد گردن و شانه
- احساس خستگی بعد از خواب
- لق شدن دندانها در موارد پیشرفته
بسیاری از این علائم به اشتباه به استرس یا میگرن نسبت داده میشوند.
علتهای علمی دندانقروچه (یافتههای ۲۰۲۵)
۱) استرس و اضطراب
فعال شدن بیشازحد سیستم عصبی باعث انقباض عضلات فک میشود.
۲) اختلالات خواب
خواب سطحی و وقفههای تنفسی خطر براکسیسم را افزایش میدهند.
۳) ناهماهنگی دندانی
تماس نامناسب دندانها میتواند محرک دندانقروچه باشد.
۴) کمبود منیزیم
منیزیم نقش مهمی در شل شدن عضلات دارد.
۵) مصرف کافئین و نیکوتین
باعث تحریک سیستم عصبی میشوند.
۶) مشکلات مفصل فک
اختلالات مفصل گیجگاهی–فکی هم علت و هم نتیجه دندانقروچه هستند.
عوارض دندانقروچه درماننشده
- کوتاه شدن دندانها
- شکستگی یا لبپریدگی دندان
- تحلیل لثه
- درد مزمن فک
- اختلال مفصل فک
- سردردهای مزمن
- اختلال خواب
در موارد شدید، نیاز به درمانهای پیچیدهتر ایجاد میشود.
تشخیص دندانقروچه در درمانگاه مشیری
معاینه تخصصی دندان و فک
بررسی الگوی ساییدگی دندانها
ارزیابی مفصل فک
بررسی دردهای عضلانی
ارزیابی خواب و استرس
بررسی عادتهای روزانه و شبانه
درمان علمی دندانقروچه
۱) نایتگارد (محافظ شبانه)
محافظی اختصاصی برای کاهش فشار روی دندانها.
۲) اصلاح تماس دندانی
در صورت نیاز، تنظیم سطح تماس دندانها.
۳) درمان مفصل فک
فیزیوتراپی فک یا درمانهای تخصصی.
۴) کاهش استرس
مدیریت استرس نقش کلیدی در درمان دارد.
۵) اصلاح خواب
بهبود کیفیت خواب، کاهش مصرف کافئین شبانه.
۶) اصلاح کمبودهای تغذیهای
بهویژه منیزیم و ویتامینهای گروه B.
رویکرد درمانگاه مشیری
تشخیص دقیق براکسیسم
ساخت نایتگارد اختصاصی
بررسی مفصل فک و عضلات
رویکرد چندبعدی (دندان، فک، خواب، استرس)
پیگیری منظم برای جلوگیری از آسیب دائمی
جمعبندی
دندانقروچه پنهان یک عادت خاموش اما مخرب است که میتواند بهمرور دندانها و مفصل فک را تخریب کند.
تشخیص زودهنگام و درمان اصولی، کلید حفظ سلامت دندان و کیفیت خواب است.
