مقدمه
بسیاری تصور میکنند مقاومت به انسولین تنها در افراد چاق ایجاد میشود.
اما پژوهشهای ۲۰۲۴–۲۰۲۵ نشان دادهاند که حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد افراد لاغر نیز دچار نوعی از این اختلال هستند که به آن مقاومت پنهان به انسولین گفته میشود.
این نوع مقاومت به انسولین معمولاً در آزمایشهای ساده دیده نمیشود و فرد ممکن است:
- وزن طبیعی داشته باشد
- ظاهر سالم داشته باشد
- آزمایش قند خون نرمال باشد
اما همچنان با خستگی، اضطراب، گرسنگی مداوم، تپش قلب، افت انرژی و نوسان خلق درگیر باشد.
مقاومت پنهان به انسولین چیست؟
هنگامی که سلولها به انسولین پاسخ مناسب نمیدهند، بدن برای ثابت نگه داشتن قند خون، انسولین بیشتری ترشح میکند.
در افراد لاغر، این افزایش انسولین باعث:
- نوسان سریع قند خون
- گرسنگیهای ناگهانی
- اضطراب و بیقراری
- ضعف بعد از غذا
- اختلال خواب
میشود، بدون اینکه وزن فرد افزایش یابد.
این حالت اغلب با استرس، کمخوابی و رژیم غذایی نامنظم مرتبط است.
یافتههای جدید ۲۰۲۵ درباره مقاومت انسولین در افراد لاغر
۱) نقش استرس
طبق پژوهش ۲۰۲۵ دانشگاه توکیو:
کورتیزول بالا باعث میشود سلولها به انسولین کمتر پاسخ دهند، حتی در افراد لاغر.
۲) خواب ناکافی
کمبود خواب حساسیت به انسولین را تا ۳۰٪ کاهش میدهد.
۳) کمبود پروتئین
سلولها در غیاب پروتئین کافی، مقاومت به انسولین بیشتری نشان میدهند.
۴) اختلال میتوکندری
بدون عملکرد مناسب میتوکندری، قند به انرژی تبدیل نمیشود → انسولین بالا میماند.
۵) نور آبی شب
نور موبایل، ترشح ملاتونین را مهار میکند و ملاتونین نقش مهمی در کنترل انسولین دارد.
علائم مقاومت پنهان به انسولین در افراد لاغر
- گرسنگی شدید دو تا سه ساعت بعد از غذا
- اضطراب، لرزش یا تپش قلب
- خستگی صبحگاهی
- مهذهنی و نوسان تمرکز
- نیاز به خوردن شیرینی برای انرژی
- خواب آشفته یا شب بیداری
- چربی خفیف شکمی با وجود لاغری
این افراد معمولاً میگویند:
«با اینکه لاغر هستم، همیشه احساس گرسنگی و بیانرژی بودن دارم.»
آزمایشهای تشخیصی در درمانگاه مشیری
برای تشخیص دقیق:
- قند ناشتا
- انسولین ناشتا
- نسبت قند به انسولین
- آزمون HOMA-IR
- HbA1c
- بررسی تیروئید
- ارزیابی استرس و الگوی خواب
بسیاری از افراد با قند نرمال ولی انسولین بالا تشخیص داده میشوند.
درمان علمی مقاومت پنهان به انسولین
▫ تنظیم وعدههای غذایی
سه وعده اصلی + دو میانوعده پروتئینی.
▫ پروتئین کافی
عدم مصرف پروتئین = نوسان قند خون و گرسنگی.
▫ اصلاح خواب
خواب پایین = مقاومت بالا.
▫ کاهش استرس
تنفس عمیق، پیادهروی، اصلاح سبک زندگی.
▫ مکملها
تحت نظر پزشک:
- منیزیم
- کروم
- ویتامین D
- امگا ۳
▫ ورزش منظم
افزایش حساسیت سلولها به انسولین.
رویکرد درمانگاه مشیری
درمانگاه مشیری برنامهای تخصصی ارائه میدهد:
- بررسی کامل تغذیه، خواب و استرس
- آزمایشهای دقیق انسولین و قند
- برنامه تغذیه متناسب با فرد لاغر
- تنظیم خواب و چرخه شبانهروزی
- تجویز مکمل در صورت نیاز
- پیگیری دورهای برای تثبیت درمان
جمعبندی
مقاومت انسولین فقط بیماری افراد چاق نیست؛
در افراد لاغر نیز میتواند باعث خستگی، اضطراب، گرسنگی مداوم و افت انرژی شود.
تشخیص بهموقع و اصلاح الگوی غذایی، خواب و استرس، کیفیت زندگی را بهطور چشمگیری بهبود میدهد.
